Geri Dön

VİOP İşlem Esasları

Vadeli İşlemler Pazarı:

Ana pazarda işlem gören vadeli işlem sözleşmeleri aşağıdaki gibi olup sözleşmelerle ilgili detaylara ve tüm özelliklere Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası (VİOP) İşleyiş Esasları Genelgesinden ulaşabilirsiniz.

  • Pay Vadeli İşlem Sözleşmeleri (GARAN, ISCTR, AKBNK, VAKBN, YKBNK, THYAO, EREGL, SAHOL, TCELL, TUPRS, ARCLK, EKGYO, KRDMD, KCHOL, PGSUS, PETKM, TOASO, TTKOM,HALKB, SISE)
  • Endeks Vadeli İşlem Sözleşmeleri (BIST 30 Endeks)
  • Döviz Vadeli İşlem Sözleşmeleri(Dolar/TL, Euro/TL, Euro/Dolar)
  • Kıymetli Madenler Vadeli İşlem Sözleşmeleri (Altın, Dolar/Ons)
  • Emtia Vadeli İşlem Sözleşmeleri (Ege Pamuk, Anadolu Kırmızı Buğday, Makarnalık Buğday)
  • Enerji Vadeli İşlem Sözleşmeleri (Elektrik)
  • Yurtdışı Endeksi Vadeli İşlem Sözleşmeleri (SASX 10 Endeksi)
  • Metal Vadeli İşlem Sözleşmeleri (Çelik Hurda)
  • Borsa Yatırım Fonu Vadeli İşlem Sözleşmeleri (FBIST BYF)
  • Gecelik Repo Vadeli İşlem Sözleşmeleri (Aylık Gecelik Repo Oranı, Üç Aylık Gecelik Repo Oranı)

Vadeli İşlem Sözleşmesine ait kod; sözleşme türü, dayanak varlık kodu, mini sözleşme bilgisi kodu, vade tarihi, sözleşme büyüklüğünün standart olup olmadığı bilgisini içerir.

Örnek:

F TRYUSD 1217 So
Vadeli (Futures) Dayanak Varlık Kodu Vade Tarihi

(AAYY-Aralık 2017)
S: Standart

N: Standart Olmayan
F_TRYUSD1217SO sözleşmesi Aralık 2017 vadeli Dolar/TL kuruna dayalı vadeli işlem sözleşmesini gösterir.

Opsiyon Pazarı:

Ana pazarda işlem gören opsiyon sözleşmeleri aşağıdaki gibi olup sözleşmelerle ilgili detaylara ve tüm özelliklere Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası (VİOP) İşleyiş Esasları Genelgesinden ulaşabilirsiniz.

  • Pay Opsiyon Sözleşmeleri
  • Endeks Opsiyon Sözleşmeleri
  • Dolar TL Opsiyon Sözleşmeleri
  • Mini Endeks Opsiyon Sözleşmeleri

Sözleşmeye ait kod; sözleşme türü, dayanak varlık kodu, mini sözleşme bilgisi kodu, vade tarihi, sözleşme büyüklüğünün standart olup olmadığı ve bilgisini içerir.

Örnek:

O XU030 Opsiyon Tipi 0417 Kullanım Fiyatı S
Opsiyon Dayanak Varlık Kodu E:Avrupa Vade Tarihi

(AAYY-Nisan 2017)
96.000 S: Standart

N: Standart Olmayan
O_XU030E0417C96.000S0 sözleşmesi 96.000 kullanım fiyatlı Nisan 2017 vadeli standart alım(Call) opsiyonunu gösterir.  Sözleşme Avrupa tipidir.

Seans Saatleri:


Sözleşmeler Normal Seans Saatleri
Pay Vadeli İşlem ve Opsiyon Sözleşmeleri 09:30-18:10
Endeks Vadeli İşlem ve Opsiyon Sözleşmeleri 09:30-18:15
Diğer Sözleşmeler 09:30-18:15
 

Açık pozisyon ne demektir?

Açık pozisyon sayısı, piyasadaki uzun veya kısa pozisyon sayısının ayrı ayrı toplamlarına eşittir. (toplam uzun pozisyon sayısı veya toplam kısa pozisyon sayısı). Vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinde uzun veya kısa pozisyon tutan yatırımcı, açık pozisyondadır.

Başlangıç teminatı nedir?

Vadeli işlem sözleşmesinde işlem yapabilmek için SPAN parametre dosyası verilerine göre hesaplanıp portföy bazında teminatlandırma yöntemi kullanılarak belirlenen teminata denir.

Dayanak varlık ne demektir?

Türev araçların tümü, bir dayanak varlığın (underlying asset) üzerine düzenlenir. Örneğin EUR/USD vadeli işlem sözleşmesinde dayanak varlık EUR/USD kurudur. Dayanak varlığın bir fiziki kıymet olması zorunlu değildir. Hava durumu gibi değişik göstergeler de dayanak varlık olarak seçilebilir.

Günlük fiyat hareket sınırı nedir?

Seans boyunca fiyatların bir önceki günün uzlaşma fiyatına göre hareket edebileceği aralığın alt veya üst sınırıdır (+/-%10 gibi).

Kar ve zararlar ne sıklıkta ve nasıl hesaplanmaktadır?

Vadeli işlem sözleşmelerinde kar ve zararlar uzlaşma fiyatına göre günlük olarak hesaplanmaktadır. Kar veya zarar tutarı teminat hesaplarına günlük olarak yansıtılır.
Opsiyon işlemlerinde ise, işlem gerçekleştiği anda ödenen veya alınan prim tutarı hesabın toplam kar/zararına etki eder. İlgili hesap net opsiyon primi alacaklı ise, bu tutar portföydeki diğer pozisyonlar veya alınacak yeni pozisyonlar için kullanılabilir. Primi işlem yapıldığında ödenen opsiyonlar için ise hesap güncellemesi yapılmaz. Bu nitelikteki opsiyon işlemleri için gün sonunda kar/zarar hesaplaması yapılmaz.

Kullanım fiyatı nedir?

Bir ürünü belli bir vadede veya belli bir vadeye kadar alma veya satma hakkı veren opsiyon sözleşmelerinde alım veya satımda uygulanacak fiyattır.

Opsiyon tipi nedir?

Dünyada Avrupa Tipi Opsiyonlar ve Amerikan Tipi Opsiyonlar olmak üzere işlem gören iki tipte opsiyon vardır. Bu opsiyon tipleri arasındaki tek fark, uzun pozisyon sahibinin haklarını kullanabileceği zaman diliminden kaynaklanmaktadır. Avrupa tipi opsiyonlarda uzun pozisyon sahibi taraf hakkını (opsiyonu) sadece vade bitim tarihinde borsa tarafından belirlenen zaman diliminde kullanabilir. Bu tarihten önce kullanamaz. Amerikan tipi opsiyonlarda ise uzun pozisyon sahibi taraf hakkını (opsiyonu) opsiyonun yazım (satın alım) tarihi ile vadesi arasındaki herhangi bir süre içinde kullanabilir.

Riskli hesap ne demektir?

Sürdürme teminatının, [Toplam Teminat ± Geçici Kar/Zarar] tutarına oranı olarak tanımlanan risk oranı % 100’den büyük ise, ilgili hesap “riskli” duruma düşer.
Riskli duruma giren hesabın pasif emirleri işlem sisteminde otomatik olarak iptal edilir. Hesap, teminat yatırarak ve/veya bulunması gereken teminat tutarını azaltıcı işlem yaparak riskli durumdan çıkarılabilir. Riskli hesaplar için teminat yatırılabilir ancak bu hesaplardan teminat çekilemez.

Sicil bazında pozisyon limiti nedir?

Sicil bazında pozisyon limiti, aynı dayanak varlığa bağlı tüm sözleşmeler için bir sicile bağlı tüm hesaplarda alınabilecek aynı yönlü pozisyonların karşılık gelebileceği azami dayanak varlık sayısıdır.

Son işlem günü (vade sonu) uzlaşma fiyatı nedir?

Vadeli işlem ve opsiyon piyasalarında işlem gören sözleşmelerde işlemlerin yapılabildiği son işlem günü sonunda tarafların yükümlülüklerini yerine getirmesinde baz alınacak uzlaşma fiyatıdır.

Sözleşme büyüklüğü nedir?

Her bir sözleşmedeki alım satıma konu miktarın tanımlanmasıdır. (Örneğin Altın vadeli işlem sözleşmesinde 1 gram, TL/Dolar sözleşmelerinde 1.000 ABD Doları)
Tüm sözleşme özelliklerine Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası (VİOP) İşleyiş Esasları Genelgesinden ulaşabilirsiniz.

Spot fiyat nedir?

Spot işlemlerde o an için geçerli piyasa fiyatıdır.

Sürdürme teminatı nedir?

İşlem yapıldıktan sonra sözleşme fiyatının değişimi sonucu zarar oluşabilir ve zarar oluşması durumunda teminat bakiyesi düşer. Sürdürme teminatı, teminatın zarar sonucunda düşebileceği en düşük seviyeyi gösterir ve genellikle başlangıç seviyesinin %75’i olarak belirlenmiştir. Teminat hesabı bakiyesi sürdürme teminatı seviyesine veya daha altına düştüğünde, bakiyenin tekrar başlangıç teminatı seviyesine yükseltilmesi istenir.

Teminat tamamlama çağrısı nedir?

Yatırımcı pozisyon aldıktan sonra zarar eder ve hesabındaki teminat miktarı sürdürme teminatı seviyesine veya daha altına düşerse, teminatın tekrar başlangıç teminatı seviyesine yükseltilmesi istenir. Buna “Teminat Tamamlama Çağrısı (Margin Call)” denir. Teminat tamamlama yükümlülükleri (T Günü) 17:45 – (T+1 Günü) 13:30 arasında yerine getirilmelidir. Bir önceki güne ilişkin teminat tamamlama çağrısı bulunan hesaplar risk azaltıcı işlem yaparak veya nakit teminat yatırarak riskli durumdan çıkabilirler.

Ters işlem (pozisyon kapama) ne demektir?

Ters işlem, sahip olunan pozisyona aksi yönde işlem yapmaktır. Örneğin bir sözleşmede on adet uzun pozisyonunuz varsa, aynı sözleşmenin aynı vadesinde 10 adet ya da daha az sözleşme satarsanız yaptığınız satım işlemi “ters işlem” veya “pozisyon kapatma işlemi”dir.

Uzlaşma fiyatı nedir?

Vadeli işlem ve opsiyon piyasalarında alım satıma konu sözleşmelerde gün sonunda teminatların güncellenmesi ve geçici kar zararların hesaplanmasında baz alınan değerleme fiyatıdır. Bu fiyat kapanış fiyatından farklı olabilir.

Vade ayları nedir?

Standart olarak ilgili sözleşmede hangi vade aylarının işlemlere konu olduğunun tanımlanmasıdır.

Vadeli işlem sözleşmesinde Uzun (Long) ve Kısa (Short) ne demektir?

Her vadeli işlem sözleşmesinde uzun ve kısa olmak üzere iki taraf vardır. Vadeli işlem sözleşmesinde uzun taraf dayanak malı alma yükümlülüğüne sahip olan, kısa taraf ise bunu teslim etmekle yükümlü olan taraftır. Uzun pozisyon almış olan bir yatırımcı fiyatların artması halinde kar elde ederken, kısa pozisyon almış olan bir yatırımcı fiyatların düşmesi sonucunda karlı duruma geçecektir.

Vadeli fiyat nedir?

Bir malın vadeli alım/satımını yaparken malın birim fiyatı için gelecekte ödeyeceğiniz/alacağınız meblağdır.

VİOP’ta takas süresi ne zamandır?

VİOP işlemlerinin takası T günü saat 17:45’te başlar ve T+1 günü 15:00’e kadar devam eder. Fiziki teslimata konu sözleşmelerde ise takas yükümlülüğünün işlem gününü takip eden üçüncü işlem günü (T+3) saat 16:30’a kadar yerine getirilmesi gerekmektedir.

Yayılma Pozisyonu nedir?

Yatırımcının aynı sözleşmenin farklı vadelerinden birinde uzun, diğerinde kısa pozisyon alması ile ortaya çıkan pozisyondur. Herhangi bir sözleşmede uzun (kısa) pozisyona sahip bir müşterinin, aynı sözleşme için kısa (uzun) pozisyon alması halinde tekrar teminat yatırmasına gerek yoktur.