Geri Dön

VİOP Risk Yönetimi ve Teminatlandırma

Piyasa risk yönetimi Takasbank tarafından yapılır. Piyasada gerçekleştirilen işlemler için portföy bazında teminatlandırma yöntemi uygulanır. Portföy bazında teminat hesaplamasına esas teşkil edecek parametreler Takasbank tarafından belirlenir ve duyurulur. Takasbank, portföy bazında teminatlandırma işlemlerinde Standard Portfolio Analysis of Risk (SPAN) algoritmasını kullanır. SPAN algoritmasında değişik fiyat ve volatilite değişim seviyelerine dayalı olarak oluşturulan senaryolar arasından maksimum risk göz önünde bulundurularak, teminat tutarı portföy bazında hesaplanmaktadır. SPAN kullanılarak, değişik fiyat ve volatilite değişim seviyelerine dayalı olarak oluşturulan senaryolar arasından maksimum olan tarama risk (scan risk) değeri, vadeler arası yayılma riski, teslimat ayı risk değeri ve ürünler arası yayılma risk offset değerleri göz önünde bulundurularak teminatlandırılacak tutar portföy bazında hesaplanmaktadır. Böylece üyeden talep edilecek teminat tutarı, bir günlük takas sürecini güvenceye alacak şekilde tahmin edilmektedir.

SPAN teminatlandırma yöntemine ilişkin detaylı parametre tablosuna buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Teminatlandırma yöntemi kullanılarak “bulunması gereken teminat” değeri hesaplanır. Bulunması gereken teminat değerinin %75’i sürdürme seviyesi olarak dikkate alınır.

Bulunması Gereken Teminat: Yatırımcıların bir vadeli işlem sözleşmesinde işlem yapmak için sözleşmede öngörülen miktar veya oranda, aracı kurum üzerinden takas kurumuna yatırmaları gereken teminat tutarıdır.

Sürdürme Teminatı:Borsada oluşan zararlar ya da nakit dışı teminatların değerlerinin düşmesi sonucunda, açık pozisyon taşımak için bir sözleşmede başlangıç teminatının inebileceği en düşük seviyeyi ifade eder. VİOP tarafından, başlangıç teminatına oranı %75 olarak belirlenmiştir

Risk oranı, sürdürme seviyesi teminat tutarının toplam teminat ve geçici kar/zarar toplamına bölünmesi ile elde edilir. Risk oranı %100’den büyük ise, ilgili hesap “riskli” olarak tanımlanır. Risksizden riskliye doğru 0, 1, 2 ve 3 olarak dört risk seviyesi belirlenmiştir. Risk seviyesinin 1 veya 2 olması uyarı niteliğindedir; sadece “riskli” hesap statüsüne yaklaşıldığını gösterir. Risk seviyesi 3 olan hesaplar riskli hesap statüsündedir. Risk seviyesinin belirlenmesinde aşağıdaki sınıflandırma kullanılır.

Risk seviyesi 0: Risk Oranı<=%75
Risk seviyesi 1: %90 >=Risk Oranı>%75
Risk seviyesi 2: %100 >=Risk Oranı>%90
Risk seviyesi 3: Risk Oranı>%100

Riskli duruma giren hesabın mevcut tüm pasif emirleri Borsa işlem sisteminde otomatik olarak iptal edilir. Hesap, teminat yatırarak ve/veya risk oranını ya da bulunması gereken teminat değerini arttırmayan işlem yaparak riskli durumdan çıkabilir. Riskli hesaplardan teminat çekilemez. Bir önceki günden risk seviyesi 3 olan hesaplar margin call (teminat tamamlama çağrısı) alırlar ve teminat tamamlama çağrısı bulunan bu hesaplar bulunması gereken teminat değerini azaltıcı işlem yaparak veya nakit teminat yatırarak margin call durumundan çıkabilirler. Teminat tamamlanma yükümlülüğünü T+1 günü 13:30’a kadar yerine getirilmesi gerekmekte olup yerine getirilmemesi durumunda herhangi bir ihbara gerek kalmaksızın temerrüde düşmüş sayılır. Temerrüt, Borsada gerçekleşen işlemler ve açık pozisyonlar nedeniyle Takasbank’a yatırılması gereken tutar ile diğer yükümlülüklerin süresi içinde yatırılmaması veya yerine getirilmemesi halidir. Teminat tamamlama çağrısına ilişkin yükümlülüğün zamanında yerine getirilmemesi durumunda, müşterilere herhangi bir bildirim yapılmasına gerek olmaksızın, müşteri hesapları üzerinde temerrüdün sona erdirilmesi amacıyla pozisyonların re’sen kapatılması, nakit dışı teminatların nakde çevrilmesi dahil olmak üzere her türlü tasarrufta bulunmaya kurumunuz tam yetkilidir.